Σε τροχιά άμεσων παρεμβάσεων για τον περιορισμό του λεγόμενου «ενεργειακού τουρισμού» βρίσκεται το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Το ΥΠΕΝ επιχειρεί να καλύψει ένα κενό που εδώ και χρόνια επιβαρύνει τη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Το φαινόμενο, το οποίο επιτρέπει σε καταναλωτές με ληξιπρόθεσμες οφειλές να μετακινούνται ελεύθερα από πάροχο σε πάροχο χωρίς ουσιαστικά εμπόδια, έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο επίμονες στρεβλώσεις του κλάδου, δημιουργώντας σημαντικά «φέσια» και στρεβλώνοντας τον ανταγωνισμό.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το ΥΠΕΝ εξετάζει παρεμβάσεις που θα βάζουν «φρένο» στις μετακινήσεις πελατών, και οι οποίες θα ισορροπούν ανάμεσα στην προστασία της οικονομικής ελευθερίας των καταναλωτών και στη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς. Στόχος είναι οι σχετικές αποφάσεις να δρομολογηθούν το αμέσως επόμενο διάστημα.
Μεταξύ των σεναρίων που βρίσκονται στο τραπέζι είναι η δυνατότητα των προμηθευτών να διακόπτουν την ηλεκτροδότηση πρώην πελατών τους, εφόσον οι τελευταίοι δεν έχουν εξοφλήσει ή ρυθμίσει τις οφειλές τους. Επομένως, οι καταναλωτές θα διατηρούν συνεχώς το δικαίωμα επιλογής της εταιρείας που τους προμηθεύει ρεύμα, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως ουσιαστικά θα απαλλάσσονται από τις υποχρεώσεις τους.
Κενό από το 2020
Ο «ενεργειακός τουρισμός» δίνει το «παρών» στην ελληνική αγορά, καθώς πρακτικά δεν υπάρχει κανένα «φίλτρο» για τις μετακινήσεις καταναλωτών με ληξιπρόθεσμα χρέη. Κι αυτό γιατί το σχετικό άρθρο στον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας (το Άρθρο 42) έχει επί της ουσίας «απενεργοποιηθεί» από το 2020, όταν και κατέπεσε στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Στην τότε εκδοχή του, το Άρθρο 42 υιοθετούσε το πλέον αυστηρό μπλόκο, επιτρέποντας τους προμηθευτές να αρνούνται την αλλαγή παρόχου σε πελάτες με ληξιπρόθεσμα χρέη. Το ΣτΕ έκρινε πως η απαγόρευση (εν μέρει επειδή ήταν οριζόντια) αντέβαινε στην οικονομική ελευθερία των καταναλωτών, ακυρώνοντάς την.
Ωστόσο, στο διάστημα που μεσολάβησε, δεν υπήρξε μία νέα εκδοχή του Άρθρου 42, που θα θεσπιζόταν με Υπουργική Απόφαση (καθώς ο Κώδικας Προμήθειας ανήκει στην αρμοδιότητα του υπουργού ΠΕΝ), έπειτα από εισήγηση της Ρυθμιστικής Αρχής (ΡΑΑΕΥ). Κι αυτό παρά το γεγονός ότι έχουν γίνει τρεις διαβουλεύσεις από τη ΡΑΑΕΥ, για ισάριθμες προτάσεις που έχει ετοιμάσει.
Επιβάρυνση των συνεπών καταναλωτών
Ανεξάρτητα από την πλήρη ελευθερία αλλαγής παρόχου, οι προμηθευτές διεκδικούν τις ληξιπρόθεσμες οφειλές προσφεύγοντας νομικά. Ωστόσο, η δικαστική διαδικασία χρειάζεται χρόνο και χρήμα, επομένως δεν αποθαρρύνει τους στρατηγικούς κακοπληρωτές. Το γεγονός αυτό εξηγεί γιατί όλες οι εταιρείες προμήθειας ζητούν να «ενεργοποιηθεί» ξανά το Άρθρο 42, με κάποια νέα πρόβλεψη για τις μετακινήσεις καταναλωτών με οφειλές, η οποία να λειτουργεί ως αντικίνητρο αλλά και να είναι νομικά «θωρακισμένη» ώστε να μην καταπέσει κι αυτή στο ΣτΕ.
Όσον υπάρχει αυτό το κανονιστικό κενό, ο «ενεργειακός τουρισμός» συνεχίζεται αμείωτος, επιβαρύνοντας οικονομικά τους συνεπείς καταναλωτές. Κι αυτό γιατί οι εταιρείες αναγκάζονται να καλύπτουν ένα μέρος της «τρύπας» στα οικονομικά τους, μέσω των εσόδων που έχουν από τους υπόλοιπους πελάτες τους.
Ενδεικτικό είναι ότι στο τέλος 2024 (όταν υπάρχουν τα τελευταία διαθέσιμα επίσημα στοιχεία από τη ΡΑΑΕΥ) από «παλιούς» πελάτες προέρχονταν τα 1,7 δισ. ευρώ από τα 3,4 δισ. ληξιπρόθεσμων χρεών στους παρόχους. Αν οι προμηθευτές αποφάσιζαν να ανακτήσουν μέσω των συνεπών πελατών τους το 100% των 1,7 δισ. ευρώ, τότε θα έπρεπε να προσθέσουν στις χρεώσεις τους μία επιπλέον επιβάρυνση της τάξης των 2,7 λεπτών του ευρώ ανά κιλοβατώρα.
«Επιταχυντής» η χρηματοδότηση της εξοικονόμησης
Όπως δείχνουν τα παραπάνω, η αποτελεσματική αντιμετώπιση των στρατηγικών κακοπληρωτών μπορεί να παίξει κρίσιμο ρόλο στην αποκλιμάκωση του ενεργειακού κόστους νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Πάντως, πλέον το ΥΠΕΝ έχει ένα ακόμη σημαντικό λόγο να βάλει μπλόκο στον «ενεργειακό τουρισμό», αφού σε αντίθετη περίπτωση θα είναι δύσκολο να βρει σημαντική απήχηση η χρηματοδότηση έργων εξοικονόμησης από τους προμηθευτές.
Υπενθυμίζεται ότι το σχέδιο είναι οι προμηθευτές να καλύπτουν το αρχικό κόστος των παρεμβάσεων, το οποίο στη συνέχεια θα ανακτούν τμηματικά μέσων των λογαριασμών. Μάλιστα, αυτή την περίοδο βρίσκεται σε εξέλιξη η δημόσια διαβούλευση για την εισαγωγή στον Κώδικα Προμήθειας του on-bill financing, όπως ονομάζεται αυτό το εργαλείο.
Η ακόμη μεγαλύτερη αναγκαιότητα για την αντιμετώπιση του «ενεργειακού τουρισμού» προκύπτει προφανώς από το γεγονός ότι προφανώς το on-bill financing σημαίνει ότι οι προμηθευτές θα επιστρατεύουν μεγαλύτερα κεφάλαια για να εξυπηρετούν τους πελάτες τους – πλέον και για την αναβάθμιση του ακινήτου ή του εξοπλισμού τους. Επομένως, είναι ακόμη πιο σημαντικό να είναι θωρακισμένοι από τους στρατηγικούς κακοπληρωτές.
Σε αντίθετη περίπτωση, οι πάροχοι είναι απίθανο να αυξήσουν την οικονομική έκθεσή τους στους καταναλωτές, υπό την φόβο ακόμη μεγαλύτερης «τρύπας» στις χρηματοροές τους. Μάλιστα, καθώς οι αναβαθμίσεις σημαίνουν υψηλή αρχικά δαπάνη (αισθητά μεγαλύτερη από την προμήθειας ρεύματος), τυχόν συνδυασμός του on-bill financing με τον «ενεργειακό τουρισμό» θα σήμαινε εκτίναξη σε δυσθεώρητα ύψη των χρεών στη λιανική ρεύματος.
«Ψαλίδι» από τον παλιό προμηθευτή
Το παραπάνω επιχείρημα φαίνεται να εξηγεί και γιατί το ΥΠΕΝ ακούει θετικά την πάγια θέση των προμηθευτών, για το ότι η πιο αποτελεσματική λύση θα είναι να δοθεί η δυνατότητα στους «παλιούς» προμηθευτές να διακόπτουν την ηλεκτροδότηση παλιών πελατών τους, αν αυτοί δεν έχουν εξοφλήσει ή δεν έχουν ρυθμίσει τις οφειλές τους (τηρώντας προφανώς τον διακανονισμό).
Όπως προαναφέρθηκε, προς ώρας το υπουργείο δεν έχει αποφασίσει αν θα είναι όντως αυτή η παρέμβαση με την οποία θα μπει «φρένο» στην αύξηση των ληξιπρόθεσμων χρεώσεων. Το βέβαιο είναι πάντως ότι, αν τελικά προκριθεί, θα περιλαμβάνει όρους και προϋποθέσεις για την εφαρμογή της. Έτσι, για παράδειγμα, ο καταναλωτής θα κινδυνεύει από «κόφτη» από τον παλιό προμηθευτή του μόνον αν χρωστά πάνω ένα συγκεκριμένο αριθμό λογαριασμών (π.χ. δύο) ή απάνω από ένα συγκεκριμένο συνολικό ποσό.
Παράλληλα, θα υπάρχει συγκεκριμένη προθεσμία για το διάστημα εντός του οποίου θα μπορεί ο πάροχος να αξιοποιήσει αυτή τη δυνατότητα. Επίσης, θα προβλέπονται ασφαλιστικές δικλείδες οι οποίες θα εγγυώνται πως οι καταναλωτές θα είναι ενήμεροι για όλα τα στάδια της διαδικασίας.
Αξίζει να σημειωθεί πως μία ανάλογη πρόταση είχε ετοιμαστεί από τη ΡΑΑΕΥ, η οποία είχε τεθεί σε διαβούλευση την άνοιξη του 2021. Ωστόσο, στην πορεία η τότε ηγεσία του ΥΠΕΝ την απέρριψε, προκρίνοντας την άρση της δυνατότητας μετακίνησης σε νέο προμηθευτή, σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις με ληξιπρόθεσμα χρέη εντός 5ετίας σε δύο προμηθευτές, οι οποίοι παράλληλα έχουν ληξιπρόθεσμα χρέη και στον τρέχοντα πάροχό τους. Πρόκειται για ένα σχήμα που, σύμφωνα με πληροφορίες, πλέον συγκεντρώνει λιγότερες πιθανότητες υλοποίησης, από τη διακοπή ηλεκτροδότησης από τον «παλιό» πάροχο.
iefimerida.gr
