Σύμφωνα με την προκαταρκτική εξήγηση που έδωσε το υπουργείο Μεταφορών, περίπου στις 8:30 το πρωί ακινητοποιήθηκαν έξι τρένα, έπειτα από βλάβη στο μηχανογραφικό σύστημα ελέγχου LZB, το οποίο χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της ταχύτητας των συρμών.

Μετά το περιστατικό, τη διαχείριση της κυκλοφορίας ανέλαβε το κέντρο ελέγχου της Αντίφ (Adif), το οποίο λειτουργεί όλο το 24ωρο και είναι ο δημόσιος φορέας που διαχειρίζεται τη σιδηροδρομική κυκλοφορία στην περιοχή.

Σε ένα από τα τρία ηχητικά αρχεία, ο μηχανοδηγός του Ίριο επικοινωνεί με το κέντρο και εξηγεί ότι δεν μπορεί να ξεκινήσει, καθώς δεν είναι σε θέση να ελέγξει το σύστημα LZB. Ωστόσο, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στα δημοσιεύματα, ο ελεγκτής δεν προχώρησε σε αποφασιστικές ενέργειες ούτε έδωσε εντολή στο AVE να ακινητοποιηθεί, παρότι, όπως υποστηρίζεται, υπήρχε ακόμη χρονικό περιθώριο για την αποτροπή της σύγκρουσης.

Στους 68 οι νεκροί και στους 117 οι τραυματίες

Οι επιχειρήσεις στο σημείο της τραγωδίας εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξέλιξη. Τρεις μεγάλοι γερανοί χρησιμοποιούνται για την ανύψωση των δύο βαγονιών του Ίριο που υπέστησαν τις μεγαλύτερες καταστροφές, προκειμένου να συνεχιστούν οι εργασίες στον τόπο του δυστυχήματος.

Ο μέχρι στιγμής απολογισμός κάνει λόγο για 68 νεκρούς και 117 τραυματίες. Από τους τραυματίες, τουλάχιστον δέκα βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση. Την ίδια ώρα, κυκλοφορούν ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες επτά άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται.

Ανθρώπινο λάθος ή προβλήματα στο σύστημα ασφαλείας;

Το ερώτημα για το αν η τραγωδία προκλήθηκε από λάθος ενός εργαζομένου ή από ευρύτερες αδυναμίες του σιδηροδρομικού συστήματος κυριαρχεί στον δημόσιο διάλογο στην Ισπανία. Η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με δεύτερο πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα μέσα σε διάστημα εννέα μηνών, ενώ οι μαρτυρίες των επιζώντων περιγράφουν τις δραματικές στιγμές που εκτυλίχθηκαν μετά τη σύγκρουση.

Στο τρένο υψηλής ταχύτητας AVE επέβαιναν σχεδόν 400 άνθρωποι. Ο συρμός συγκρούστηκε στις 8:53 το πρωί της Τετάρτης με το ακινητοποιημένο Ίριο, στη σιδηροδρομική γραμμή που συνδέει τη Μαδρίτη με την Ανδαλουσία, κοντά στην Ούρντα του Τολέδο. Στο δεύτερο τρένο βρίσκονταν ακόμη 146 επιβάτες.

Οι πολιτικές αντιδράσεις για τη διαχείριση της υπόθεσης είναι έντονες. Το συνδικάτο δημοσίων υπαλλήλων CSIF ζήτησε την παραίτηση του υπουργού Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, υποστηρίζοντας ότι προσπαθεί να αποδώσει την ευθύνη για το δυστύχημα σε έναν εργαζόμενο.

Το CSIF κατηγόρησε επίσης τον υπουργό ότι δεν αναλαμβάνει τις ευθύνες που του αναλογούν, παρά το γεγονός ότι η αλληλουχία των γεγονότων ξεκίνησε με τη βλάβη του συστήματος υπολογιστών. Παράλληλα, υποστήριξε ότι καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους ζητούσε περισσότερες επενδύσεις στη συντήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου, καθώς και παρεμβάσεις για την ενίσχυση της ασφάλειας και την αναθεώρηση και επικαιροποίηση των σχετικών πρωτοκόλλων.

Τριήμερο εθνικό πένθος εν μέσω προεκλογικής περιόδου

Τη σοβαρότητα της κατάστασης υπογράμμισε ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, δηλώνοντας ότι «Δύο ατυχήματα υψηλής ταχύτητας σε λιγότερο από ένα χρόνο είναι απαράδεκτα».

Από την πλευρά του, ο επικεφαλής του Λαϊκού Κόμματος (PP), Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, επισήμανε ότι «η Ισπανία έχει το δικαίωμα να γνωρίζει την κατάσταση των υποδομών της».

Ο Πέδρο Σάντσεθ βρέθηκε στο σημείο του δυστυχήματος και διαβεβαίωσε ότι η διερεύνηση θα συνεχιστεί μέχρι να αποσαφηνιστούν οι συνθήκες της τραγωδίας. «Η έρευνα θα συνεχιστεί μέχρι τέλους και εάν υπήρξε αμέλεια, θα αποκαλυφθεί», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Το εθνικό πένθος άρχισε στις 00:00 της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου και πρόκειται να ολοκληρωθεί στις 24:00 του Σαββάτου 31 Οκτωβρίου. Σε αυτό το διάστημα, οι σημαίες της Ισπανίας θα κυματίζουν μεσίστιες σε όλα τα δημόσια κτίρια, καθώς και στα πλοία του Ναυτικού.

Μήνυση του VOX κατά των υπευθύνων του σιδηροδρομικού δικτύου

Στην υπόθεση παρενέβη και ο επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος VOX, Σαντιάγο Αμπασκάλ, ο οποίος κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι «βιαζόταν πολύ να βρει έναν αποδιοπομπαίο τράγο». Παράλληλα, κατέθεσε ποινική μήνυση κατά των υπευθύνων της Αντίφ (Adif), του δημόσιου οργανισμού που διαχειρίζεται τις σιδηροδρομικές υποδομές, αλλά και κατά του φορέα που είναι αρμόδιος για τη λειτουργία του κέντρου ελέγχου κυκλοφορίας στον σταθμό Ατότσα.

Την ίδια ώρα, το Ισπανικό Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSOE) ζήτησε την πλήρη εκκένωση των κεντρικών γραφείων του, που βρίσκονται στην οδό Φεράθ της Μαδρίτης, καλώντας όλους τους εργαζομένους να αποχωρήσουν από το κτίριο.

Πηγές του κυβερνώντος κόμματος ανέφεραν ότι η απόφαση ελήφθη «λόγω των ακροδεξιών διαμαρτυριών που διοργανώνονται μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης».

Παράλληλα, το κόμμα Ποδέμος ανακοίνωσε την αναστολή των προεκλογικών εκδηλώσεών του ενόψει των εκλογών της 29ης Νοεμβρίου. Η αναστολή θα ισχύσει για όσο διάστημα διαρκεί το εθνικό πένθος που κηρύχθηκε μετά το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα.