Τι προβλέπει το νομοσχέδιο που είναι στα σκαριά και ποιες οι κυρώσεις για τους εργοδότες που θα παρανομούν
13,6% χαμηλότερους μισθούς από αυτούς των ανδρών λαμβάνουν οι γυναίκες στην Ελλάδα. Αυτό λένε τα τελευταία τα πιο επικαιροποιημένα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, που όμως αφορούν το 2023 οπότε ίσως η κατάσταση από τότε να έχει επιδεινωθεί.
Λίγο καλύτερη η εικόνα στην Ευρώπη με το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των 2 φύλων να βρίσκεται στο 12%.
Μάλιστα επειδή ο σχετικός δείκτης δεν λαμβάνει υπόψη τη σύνθεση της απασχόλησης, το 2023 στην αγορά εργασίας συμμετείχε το 77% των ανδρών και μόλις το 57,6% των γυναικών, ίσως το χάσμα να είναι μεγαλύτερο.
Για να αμβλύνει τις διαφορές, το Υπουργείο Εργασίας θα παρουσιάσει στο υπουργικό συμβούλιο στο τέλος του μήνα ένα νομοσχέδιο με ρυθμίσεις που θα βάζουν τέλος στη διάκριση των αμοιβών αλλά και γενικά στην πρόσβαση στην απασχόληση – πλήρη ή μερική – με βάση το φύλο. Η εκτίμηση είναι ότι στις αρχές του Ιουνίου το σχέδιο νόμου που ενσωματώνει προβλέψεις κοινοτικής οδηγίες θα τεθεί και σε δημόσια διαβούλευση.
Η νομοθετική ρύθμιση θα αφορά τόσο τον ιδιωτικό τομέα όσο και τον δημόσιο ανεξάρτητα από τη σχέση εργασίας και το είδος της απασχόλησης.
Οι υποχρεώσεις των εργοδοτών – Τα δικαιώματα των εργαζομένων
Η βασική αλλαγή είναι ότι θα ζητηθεί από τους εργοδότες να καθορίσουν σαφείς μισθολογικές δομές. Έγγραφες δηλαδή και τεκμηριωμένες μεθοδολογίες συγκριτικής αξιολόγησης των θέσεων εργασίας ώστε εξασφαλίζεται η ίση αμοιβή για όμοια εργασία και να μπει τέλος στις διακρίσεις με βάση το φύλο.
Τέτοια κριτήρια σύμφωνα με την οδηγία είναι:
Οι δεξιότητες
Η προσπάθεια
Η ευθύνη που φέρει η θέση εργασίας
Οι συνθήκες εργασίας
Δεν απαγορεύεται όμως στον εργοδότη να αξιοποιήσει και άλλα κριτήρια – πάντα ουδέτερα προς το φύλο – όπως η αρχαιότητα ή η απόδοση.
Μάλιστα η πρόβλεψη είναι ότι οι εργοδότες που απασχολούν περισσότερους από 100 εργαζομένους θα πρέπει υποχρεωτικά να χορηγούν στους εργαζομένους τους πληροφορίες σχετικά με το ατομικό επίπεδο αμοιβής και τα μέσα επίπεδα αμοιβής, κατανεμημένα ανά φύλο και ανά κατηγορία εργαζομένων που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας με αυτούς κατόπιν αιτήματος του εργαζομένου.
Θα μπορεί δηλαδή μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου μια γυναίκα – κατά κύριο λόγο αφού εκείνη βρίσκεται σε δυσμενέστερη θέση, χωρίς όμως να σημαίνει ότι δεν έχει το ίδιο δικαίωμα και ο άνδρας – αν υποψιάζεται ότι άνδρας συνάδελφος της που κάνει την ίδια δουλειά και έχει τα ίδια προσόντα αλλά αμείβεται περισσότερο, να ζητήσει …εξηγήσεις από τον εργοδότη της. Αν ο εργοδότης δεν απαντήσει η απαντήσει ελλιπώς, τότε οι εργαζόμενοι έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν μέσω των εκπροσώπων του ή του Συνηγόρου του Πολίτη ή της Επιθεώρησης Εργασίας επιπλέον διευκρινήσεις που πρέπει να δοθούν εντός 2 μηνών.
Προβλέπονται μάλιστα και ετήσιες αναφορές σχετικά με τη μισθολογική διαστρωμάτωση και προς τον Συνήγορο του Πολίτη που είναι και η αρχή που θα αναλάβει την επίβλεψη της τήρησης των προβλεπόμενων. Στις περιπτώσεις μη υποβολής τους προβλέπεται πρόστιμο 8.000 ευρώ έως 20.000 ευρώ. Μάλιστα ο φορέας ή και οι εκπρόσωποι των εργαζομένου θα μπορούν να κινήσουν κάθε διοικητική ή δικαστική διαδικασία στις περιπτώσεις παραβίασης των υποχρεώσεων που ορίζει η διαδικασία κατόπιν συναίνεσης του θιγόμενου.
Πριν την πρόσληψη ενός εργαζόμενου και κατά τη διάρκεια της συνέντευξης ο εργοδότης απαγορεύεται να τον ρωτά ερωτήσεις σχετικά με το μισθολογικό του ιστορικό. Επιπλέον, ο υποψήφιος εργαζόμενος αποκτά το δικαίωμα να ρωτήσει και να πάρει από τον εργοδότη σαφή πληροφόρηση σχετικά με το εύρος της προβλεπόμενης αμοιβής που συνοδεύει τη θέσει εργασίας.
Οι εργοδότες θα υποχρεούνται επίσης, ότι οι προκηρύξεις κενών θέσεων εργασίας και οι τίτλοι εργασίας θα χαρακτηρίζονται από ουδετερότητα ως προς το φύλο.
Ατομική αποζημίωση – Διοικητικά πρόστιμα
Σε μια από τις σημαντικότερες αλλαγές, το νομοσχέδιο θα προβλέπει και την αποζημίωση στα θύματα μισθολογικών διακρίσεων η οποία καλύπτει και την ηθική βλάβη και μάλιστα η κοινοτική οδηγία δεν προβλέπει ανώτατο όριο.
Μάλιστα θα λαμβάνονται υπόψη στον καθορισμό της και αξιώσεις για αναδρομικά ποσά, επιμίσθια ή τόκους υπερημερίας ανεξαρτήτως χρονικού περιορισμού. Θα λαμβάνονται υπόψη επίσης και η απώλεια εισοδήματος και επαγγελματικών ευκαιριών, καθώς και οι ζημίες που προκλήθηκαν από μισθολογικές διακρίσεις λόγω φύλου που διασταυρώνονται με άλλους προστατευόμενους λόγους διακρίσεων. Μάλιστα στη δικαστική διαδικασία, το βάρος της απόδειξης θα το φέρει ο εργοδότης.
Μετά από καταγγελία στην Επιθεώρηση εργασίας προβλέπονται και πρόστιμα στον εργοδότη, ο τρόπος υπολογισμού των οποίων θα καθοριστεί με υπουργική απόφαση.
