Σε έναν κόσμο που αλλάζει, με περισσότερα ταξίδια και στενότερη επαφή ανθρώπων και ζώων, οι ιοί συνεχίζουν να εξελίσσονται και να εμφανίζονται σε απρόσμενα μέρη.
Σε ανάλυσή του στο The Conversation, ο Patrick Jackson, επίκουρος καθηγητής Λοιμωδών Νοσημάτων στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, περιγράφει τους ιούς που παρακολουθεί στενά το 2026, καθώς ενδέχεται να προκαλέσουν εξάρσεις σε περιοχές ή πληθυσμούς που δεν θεωρούνταν μέχρι σήμερα υψηλού κινδύνου.
Γρίπη Α: Κοντά στο επόμενο μεγάλο ξέσπασμα;
Η γρίπη Α παραμένει μία διαρκής απειλή, καθώς προσβάλλει πολλά ζωικά είδη και μεταλλάσσεται γρήγορα. Η πανδημία του 2009 (Η1Ν1) κόστισε περισσότερες από 280.000 ζωές μέσα στον πρώτο χρόνο και ο ιός εξακολουθεί να κυκλοφορεί.
Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες παρακολουθούν στενά τη γρίπη των πτηνών H5N1. Το 2024 εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε γαλακτοπαραγωγές αγελάδες στις ΗΠΑ και στη συνέχεια διαπιστώθηκε σε κοπάδια σε πολλές πολιτείες. Η μετάδοση από πτηνά σε θηλαστικά έχει προκαλέσει ανησυχία, καθώς αυξάνει την πιθανότητα προσαρμογής του ιού στον άνθρωπο.
Το κρίσιμο ερώτημα για το 2026 είναι αν ο H5N1 θα αποκτήσει τη δυνατότητα μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο – προϋπόθεση για μία νέα πανδημία γρίπης. Τα υπάρχοντα εμβόλια δεν προσφέρουν επαρκή προστασία, ωστόσο βρίσκονται σε εξέλιξη προσπάθειες ανάπτυξης νέων εμβολίων.
Mpox: Παγκόσμια παρουσία με αβέβαιη πορεία
Ο ιός mpox (πρώην ευλογιά των πιθήκων) ήταν για δεκαετίες σπάνιος και περιοριζόταν κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική. Το 2022, ωστόσο, εξαπλώθηκε σε περισσότερες από 100 χώρες μέσω στενής ανθρώπινης επαφής.
Αν και τα κρούσματα μειώθηκαν μετά την αρχική έξαρση, ο ιός έχει πλέον εγκατασταθεί παγκοσμίως. Παράλληλα, αυξημένα περιστατικά πιο σοβαρής μορφής του ιού έχουν καταγραφεί στην Κεντρική Αφρική, ενώ από το 2025 έχουν εμφανιστεί και μεμονωμένα κρούσματα στις ΗΠΑ χωρίς ιστορικό ταξιδιού. Η εξέλιξη της νόσου το 2026 παραμένει αβέβαιη.
Ιός Oropouche: Μεταδίδεται από έντομα και εξαπλώνεται
Ο ιός Oropouche, που μεταδίδεται από κουνούπια και μικρά αιμομυζητικά έντομα, προκαλεί συνήθως πυρετό, πονοκέφαλο και μυαλγίες. Αν και τα συμπτώματα είναι συχνά ήπια, μπορεί να επιμένουν ή να επανεμφανίζονται.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, τα κρούσματα έχουν επεκταθεί πέρα από τον Αμαζόνιο, σε περιοχές της Κεντρικής Αμερικής και της Καραϊβικής. Το έντομο-φορέας υπάρχει και στη Βόρεια Αμερική, γεγονός που δημιουργεί ανησυχία για περαιτέρω εξάπλωση.
Και άλλοι ιοί στο προσκήνιο
Μεταξύ των ιών που προκαλούν προβληματισμό είναι o Τσικουνγκούνια (chikungunya), η ιλαρά – με τα κρούσματα να αυξάνονται λόγω μειωμένου εμβολιασμού – αλλά και ο HIV, ο οποίος ενδέχεται να γνωρίσει αναζωπύρωση εξαιτίας περικοπών στη διεθνή χρηματοδότηση.
Όπως επισημαίνει ο ειδικός, άνθρωποι, ζώα και περιβάλλον είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι. Η επιτήρηση γνωστών και νέων ιών, καθώς και η ανάπτυξη εμβολίων και θεραπειών, αποτελούν βασικά εργαλεία για την πρόληψη μελλοντικών υγειονομικών κρίσεων.
Πηγή: ygeiamou.gr
