Με ένα ισχυρό «μαξιλάρι» απέναντι στις πιέσεις των διεθνών αγορών ξεκινά σήμερα, 15 Οκτωβρίου, η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης, με το επίπεδο εκκίνησης να τοποθετείται κοντά στα 1,55 ευρώ το λίτρο στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Η συνδυασμένη παρέμβαση κράτους και διυλιστηρίων συγκρατεί το κόστος σε μια περίοδο έντονης ενεργειακής αβεβαιότητας, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν έχει πυροδοτήσει νέο κύμα ανατιμήσεων στις διεθνείς αγορές. Χωρίς τις παρεμβάσεις, η τιμή διάθεσης του πετρελαίου κατά την έναρξη της περιόδου θα εκτινασσόταν μεταξύ 1,90 και 2 ευρώ το λίτρο από περίπου 1,12 ευρώ πέρσι τον Οκτώβριο.
Η φετινή πρεμιέρα γίνεται έτσι σε χαμηλότερα επίπεδα ακόμη και από τα 1,75 ευρώ το λίτρο στα οποία είχε κλείσει τον περασμένο Απρίλιο που ήταν και ο κυβερνητικός στόχος παρά την επιδείνωση που έχει μεσολαβήσει στο διεθνές ενεργειακό περιβάλλον. Όμως παραμένει αισθητά ακριβότερη σε σχέση με πέρυσι, καταγράφοντας αύξηση περίπου 38%.
Οι εκπτώσεις
Από σήμερα έως και τις 31 Οκτωβρίου ενεργοποιείται κρατική επιδότηση 20 λεπτών ανά λίτρο στο πετρέλαιο θέρμανσης, ενώ άλλα 20 λεπτά προέρχονται από την έκπτωση των εταιρειών διύλισης. Η ελάφρυνση περνά απευθείας στην τιμή πώλησης, χωρίς αίτηση ή εισοδηματικά κριτήρια.
Πρόσθετη ανάσα για τα νοικοκυριά που πληρούν τα σχετικά κριτήρια έρχεται από το επίδομα θέρμανσης, το οποίο αυξάνεται κατά 30%.
Με τον συνυπολογισμό του επιδόματος, η πραγματική οικονομική επιβάρυνση για τους δικαιούχους εκτιμάται ότι μπορεί να αντιστοιχεί περίπου σε 1,35 ευρώ ανά λίτρο. Δεν πρόκειται για τιμή αγοράς του καυσίμου, αλλά για το ισοδύναμο κόστος που προκύπτει μετά την ενίσχυση.
Στα 1,49 ευρώ η χαμηλότερη τιμή εκκίνησης
Στον ανταγωνισμό της πρώτης ημέρας, η ΕΚΟ ανακοίνωσε τιμή εκκίνησης στα 1,49 ευρώ το λίτρο για συγκεκριμένες παραγγελίες σε Αττική και Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για ειδική εμπορική τιμή και όχι για επίπεδο που ισχύει στο σύνολο της αγοράς ή σε όλα τα πρατήρια.
Η κίνηση δίνει πάντως ένα πρώτο στίγμα για το πώς ο ανταγωνισμός μεταξύ των εταιρειών μπορεί να συμπιέσει περαιτέρω τις τιμές σε επιμέρους περιοχές, πάνω στη βάση που δημιουργούν η κρατική επιδότηση και οι εκπτώσεις των διυλιστηρίων.
Ακριβότερα περιφέρεια και νησιά
Διαφορετική αναμένεται η εικόνα εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων. Στην περιφέρεια και ιδιαίτερα στα νησιά το μεταφορικό κόστος θα οδηγήσει σε υψηλότερες τελικές τιμές.
Παράγοντες της αγοράς υπενθυμίζουν ότι και την προηγούμενη περίοδο οι γεωγραφικές αποκλίσεις ήταν αισθητές, με τη μεταφορά του καυσίμου να προσθέτει σημαντική επιβάρυνση στις νησιωτικές περιοχές.
Στελέχη του κλάδου καυσίμων εκτιμούν πάντως ότι η φετινή μείωση θα περάσει άμεσα στον καταναλωτή, καθώς η εμπορική κίνηση και η διαμόρφωση των τιμών γίνονται αυτές τις ημέρες και δεν υπάρχουν παλαιά αποθέματα που θα μπορούσαν να καθυστερήσουν τις προμήθειες.
Η αποτίμησή τους έχει δύο όψεις: το «ποτήρι» είναι μισοάδειο λόγω των υψηλών διεθνών τιμών και της αβεβαιότητας για την εξέλιξη του χειμώνα, αλλά και μισογεμάτο, καθώς οι παρεμβάσεις αποτρέπουν προς το παρόν μια πολύ βαρύτερη επιβάρυνση των νοικοκυριών.
Στήριξη και σε diesel και βενζίνη
Η παρέμβαση δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο θέρμανσης. Έως τις 31 Οκτωβρίου το diesel κίνησης επιδοτείται από το κράτος κατά 15 λεπτά ανά λίτρο, ενώ προστίθενται ακόμη 5 λεπτά από τα διυλιστήρια.
Στην αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων η κρατική επιδότηση διαμορφώνεται στα 10 λεπτά ανά λίτρο και ενεργοποιείται από τις 17 Οκτωβρίου. Υπενθυμίζεται ότι στις 13 Οκτωβρίου, η μέση τιμή του diesel διαμορφωνόταν πανελλαδικά στα 2,117 ευρώ και της αμόλυβδης στα 2,202 ευρώ. Η κρατική επιδότηση αντικαθιστά το μέτρο στήριξης που εφάρμοζαν από το καλοκαίρι οι όμιλοι Helleniq Energy και Motor Oil.
Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος των τριών παρεμβάσεων για το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου ανέρχεται σε 46 εκατ. ευρώ.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο diesel, καθώς το κόστος του επηρεάζει άμεσα τις εμπορευματικές μεταφορές και, κατ’ επέκταση, τη διακίνηση των προϊόντων στην οικονομία.
Στο τέλος Οκτωβρίου το επόμενο «ταμείο»
Το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα συμβεί μετά τις 31 Οκτωβρίου, καθώς τα μέτρα έχουν προσωρινό χαρακτήρα. Στο τέλος του μήνα θα γίνει νέα αποτίμηση, με βάση την εξέλιξη των διεθνών αγορών και τα δημοσιονομικά περιθώρια, και θα κριθεί εάν και με ποια μορφή θα συνεχιστεί η στήριξη τον Νοέμβριο.
Το μήνυμα που έστειλε χθες από τη Λάρισα ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ήταν ότι η χώρα πρέπει να προετοιμαστεί για έναν δύσκολο χειμώνα. Ενόψει της Συνόδου Κορυφής, επανέφερε το ελληνικό αίτημα για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να υπάρχει δυνατότητα λήψης πρόσθετων μέτρων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, εφόσον καταστεί αναγκαίο.
Ο πρωθυπουργός έδωσε παράλληλα το στίγμα ότι τυχόν νέες παρεμβάσεις θα είναι στοχευμένες και προσωρινές, σημειώνοντας ότι απέναντι σε μια νέα ενεργειακή κρίση δεν αρκούν απλές εκκλήσεις προς τους πολίτες (όπως σβήστε τα φώτα ή περιορίσετε τη χρήση ΙΧ) για να περιορίσουν την κατανάλωση.
Στην ευρωπαϊκή ατζέντα η Αθήνα θέτει και το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε χθες ότι η πορεία προς το net zero πρέπει να συμβαδίσει με τη δυνατότητα της ευρωπαϊκής παραγωγής να παραμείνει βιώσιμη και ανταγωνιστική, ζητώντας περισσότερο χρόνο για την προσαρμογή της βιομηχανίας και της τεχνολογίας. Αντίστοιχη προσέγγιση ζήτησε και για τη ναυτιλία.
Για τα νοικοκυριά, πάντως η πρώτη δοκιμασία αρχίζει σήμερα. Το κρίσιμο πλέον είναι αν η προστασία που παρέχουν οι παρεμβάσεις του Οκτωβρίου θα μπορέσει να διατηρηθεί καθώς η ζήτηση θα αυξάνεται και ο χειμώνας θα μπαίνει στην πιο δύσκολη φάση του.
