Το σχέδιο του AfD για τη Γερμανία: «Επαναμετανάστευση», σχολεία χωρίς Pride και πόλεμος στην «αντιγερμανική τέχνη»
8 Σεπτεμβρίου 2026
Η εκλογική αναμέτρηση στη Σαξονία-Άνχαλτ άφησε πίσω της ένα εντελώς νέο πολιτικό τοπίο για τη Γερμανία. Με ποσοστό 43,8%, σχεδόν διπλάσιο από εκείνο που είχε καταγράψει το 2021, το AfD αναδείχθηκε με μεγάλη διαφορά πρώτη δύναμη και εξασφάλισε 39 από τις συνολικά 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου. Για την αυτοδυναμία χρειαζόταν 42, γεγονός που το υποχρεώνει πλέον να αναζητήσει τρόπο να εξασφαλίσει πρόσθετη κοινοβουλευτική στήριξη εάν θέλει να αναλάβει τη διοίκηση του κρατιδίου.
Το αποτέλεσμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς το AfD της Σαξονίας-Άνχαλτ έχει χαρακτηριστεί από την υπηρεσία προστασίας του Συντάγματος του κρατιδίου ως επιβεβαιωμένα ακροδεξιό εξτρεμιστικό κόμμα. Μια κυβέρνηση υπό την ηγεσία του θα ήταν η πρώτη τέτοια περίπτωση σε γερμανικό κρατίδιο στη μεταπολεμική ιστορία της χώρας.
Η αριθμητική, ωστόσο, δεν είναι απλή. Χωρίς απόλυτη πλειοψηφία, το AfD χρειάζεται είτε έναν κυβερνητικό εταίρο είτε αρκετές ψήφους ώστε να στηριχθεί μια κυβέρνηση μειοψηφίας. Τα μεγάλα κόμματα εξακολουθούν να αποκλείουν τη συνεργασία μαζί του, διατηρώντας το πολιτικό «τείχος προστασίας» που έχει οικοδομηθεί γύρω από την ακροδεξιά. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει ξεκαθαρίσει ότι η CDU δεν πρόκειται να αλλάξει γραμμή, παρά τη βαριά εκλογική ήττα των Χριστιανοδημοκρατών.
Περισσότερο σύνθετη είναι η στάση του αριστερού λαϊκιστικού BSW. Η επικεφαλής του στο κρατίδιο, Κλάουντια Βίτιχ, εμφανίστηκε πρόθυμη να στηρίζει προτάσεις του AfD κατά περίπτωση, ενώ χαρακτήρισε αντιδημοκρατικό το ενδεχόμενο πλήρους αποκλεισμού του από οποιαδήποτε συμμετοχή στη διακυβέρνηση μετά το εκλογικό του αποτέλεσμα. Τη Δευτέρα, πάντως, απέκλεισε επί του παρόντος έναν κανονικό κυβερνητικό συνασπισμό AfD-BSW.
Την ίδια ώρα, το AfD στρέφει το βλέμμα του και προς τη συντηρητική πτέρυγα της CDU, προσπαθώντας να προσελκύσει βουλευτές που θα μπορούσαν να του προσφέρουν τις ψήφους που του λείπουν.
Το διακύβευμα δεν περιορίζεται στο ποιος θα καταλάβει την πρωθυπουργία του κρατιδίου. Στο γερμανικό ομοσπονδιακό σύστημα, οι κυβερνήσεις των 16 κρατιδίων διαθέτουν ουσιαστικές εξουσίες, ιδιαίτερα στην εκπαίδευση, στην αστυνόμευση και στον πολιτισμό. Έτσι, ακόμη και αν μεγάλο μέρος της πολιτικής ατζέντας του AfD συναντήσει εμπόδια στην ομοσπονδιακή νομοθεσία, μια κυβέρνηση υπό τον Ούλριχ Ζίγκμουντ θα είχε σημαντικά περιθώρια να αλλάξει την καθημερινή λειτουργία του κρατιδίου.
Η Σαξονία-Άνχαλτ ως δοκιμαστικό πεδίο
Η περιφερειακή ηγεσία του AfD δεν αντιμετωπίζει τη Σαξονία-Άνχαλτ απλώς ως ακόμη μία εκλογική επιτυχία. Στόχος της είναι να χρησιμοποιήσει το κρατίδιο ως παράδειγμα διακυβέρνησης που θα μπορούσε αργότερα να μεταφερθεί στην υπόλοιπη Γερμανία.
Ο Ούλριχ Ζίγκμουντ είχε δηλώσει σε αμερικανικό δίκτυο πριν ανοίξουν οι κάλπες ότι ήθελε μια νίκη του κόμματός του να σηματοδοτήσει την αρχή της ανατροπής ορισμένων από τις «τρελές» πολιτικές που, κατά την άποψή του, ακολουθεί το Βερολίνο.
Πριν φτάσει εκεί, όμως, το AfD θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να περάσει από τον ρόλο της αντιπολίτευσης στη διαχείριση της εξουσίας, έχοντας παράλληλα να αντιμετωπίσει τα δημοσιονομικά προβλήματα της Σαξονίας-Άνχαλτ.
Το εκτενές κυβερνητικό του πρόγραμμα περιγράφει αλλαγές σε ένα ευρύ φάσμα πολιτικών, από το μεταναστευτικό και τη λειτουργία των σχολείων μέχρι την τέχνη, τον πολιτισμό και τη σχέση με τη Ρωσία.
Σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό
Κεντρική θέση στην ατζέντα του AfD έχει η δραστική περιστολή της μετανάστευσης και η επιτάχυνση των επιστροφών.
Το κόμμα προβλέπει την άμεση απομάκρυνση όσων μεταναστών δεν διαθέτουν δικαίωμα παραμονής, περισσότερους χώρους κράτησης ενόψει απέλασης και μια ευρύτερη πολιτική επιστροφών, την οποία περιγράφει με τον όρο «επαναμετανάστευση». Στο πρόγραμμά του υποστηρίζει ακόμη ότι η δυνατότητα της Σαξονίας-Άνχαλτ να δέχεται νέους πρόσφυγες έχει «εξαντλήσει» τα όριά της, επικαλούμενο ζητήματα ασφάλειας αλλά και «ταυτότητας».
«Όσοι υποχρεούνται να εγκαταλείψουν τη χώρα πρέπει, υπό τη δική μας κυβέρνηση, να τίθενται υπό κράτηση έως την απέλασή τους», έχει δηλώσει ο Ζίγκμουντ.
Ειδική αναφορά γίνεται και στους Ουκρανούς που βρίσκονται στη Γερμανία. Το AfD προτείνει μια «επίθεση επαναμετανάστευσης» προς την Ουκρανία, θεωρώντας ότι η επιστροφή μπορεί να πραγματοποιηθεί επειδή «μεγάλα τμήματα της Ουκρανίας θεωρούνται ασφαλή».
Εδώ, όμως, τα περιθώρια μιας περιφερειακής κυβέρνησης είναι σαφώς μικρότερα. Ο Γιοχάνες Κις, αναπληρωτής διευθυντής του Ινστιτούτου Else-Frenkel-Brunswik για την Έρευνα της Δημοκρατίας στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας, επισημαίνει ότι μεγάλο μέρος της μεταναστευτικής νομοθεσίας αποφασίζεται σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Κατά την εκτίμησή του, εάν μια κυβέρνηση του AfD επιχειρούσε να προχωρήσει μονομερώς στην υλοποίηση αυτών των εξαγγελιών, θα μπορούσε να προκληθεί «μεγάλη νομική αβεβαιότητα και χάος».
Ανάλογη απόσταση χωρίζει το AfD από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και στο ουκρανικό. Το κόμμα τάσσεται υπέρ της διακοπής της γερμανικής βοήθειας προς το Κίεβο και ζητά επαναπροσέγγιση με τη Μόσχα.
Σχολεία με «παραδοσιακές» γερμανικές αξίες
Πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα άμεσων παρεμβάσεων θα είχε μια κυβέρνηση του AfD στην εκπαίδευση, καθώς πρόκειται για τομέα στον οποίο τα κρατίδια διαθέτουν εκτεταμένες αρμοδιότητες.
Ο Ζίγκμουντ έχει εξαγγείλει αλλαγές στα σχολικά προγράμματα και «αποϊδεολογικοποίηση» της εκπαίδευσης, με ενίσχυση των «παραδοσιακών» γερμανικών αξιών και απαγόρευση, μεταξύ άλλων, της σημαίας Pride στα σχολεία.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η πρόθεση στελεχών του κόμματος να αλλάξει η ισορροπία στη διδασκαλία της γερμανικής Ιστορίας. Επιθυμούν να δοθεί περισσότερος χώρος στις εποχές που προηγήθηκαν των δύο Παγκοσμίων Πολέμων και να περιοριστεί η έμφαση στην περίοδο του ναζισμού.
Ο περιφερειακός εκπρόσωπος του AfD για τον πολιτισμό, Χανς-Τόμας Τίλσναϊντερ, έχει συμπυκνώσει αυτή την αντίληψη στη φράση: «Περισσότερος Μπίσμαρκ, λιγότερος Χίτλερ».
Ο ίδιος μιλά για «μια εντελώς νέα και διαφορετική εκπαιδευτική πολιτική», απορρίπτοντας την «πολιτική κατήχηση» των μαθητών ως αποστολή του σχολείου.
Διαχωρισμός μαθητών μέσα στα σχολεία
Ακόμη πιο έντονες αντιδράσεις προκαλεί το σχέδιο του AfD για τον τρόπο εκπαίδευσης προσφυγόπουλων και μαθητών με αναπηρία.
Για τα παιδιά προσφύγων προβλέπονται χωριστές τάξεις, με το πρόγραμμα να έχει ως βασική παραδοχή ότι η παρουσία τους στη Γερμανία δεν θα είναι μόνιμη. Το κόμμα προτείνει επίσης την εγκατάλειψη της σημερινής πολιτικής ένταξης παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στις γενικές τάξεις και την επιστροφή σε περισσότερο διαχωρισμένες δομές εκπαίδευσης.
Νέα κατεύθυνση στην πολιτιστική πολιτική
Ο πολιτισμός αποτελεί έναν ακόμη χώρο στον οποίο το AfD θα μπορούσε να αφήσει γρήγορα το αποτύπωμά του. Στο πρόγραμμά του περιγράφει μια «νέα, πατριωτική πολιτιστική πολιτική», με την προώθηση της εθνικής ταυτότητας να αποκτά κεντρικό ρόλο.
Μία από τις βασικές εξαγγελίες αφορά την παύση της δημόσιας χρηματοδότησης για έργα που το κόμμα εντάσσει στην κατηγορία της «αντιγερμανικής τέχνης».
Ο Τίλσναϊντερ έχει εξηγήσει τη συγκεκριμένη αντίληψη λέγοντας ότι «αντιγερμανική τέχνη είναι η γερμανική τέχνη που δεν θέλει να είναι γερμανική», επικαλούμενος ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την επανερμηνεία έργου κλασικού Γερμανού συνθέτη μέσα από έναν «φεμινιστικό αποδομητισμό».
Παράλληλα, οι φορείς και οι δημιουργοί που ζητούν δημόσια χρηματοδότηση θα καλούνται, βάσει των προτάσεων του κόμματος, να δεσμεύονται ότι δεν απαξιώνουν τη Γερμανία ή τον γερμανικό πολιτισμό.
🇩🇪 AfD has made history in Saxony-Anhalt, surging to around 44% and coming within touching distance of an absolute majority.
The CDU collapsed from 37% to about 18%.
Now the only way to keep AfD out of government may be a stretched anti-AfD coalition of CDU, SPD, Greens and the… pic.twitter.com/i2lxMCifW2
Στο επίκεντρο της πολιτιστικής αντιπαράθεσης έχει βρεθεί και το Μπάουχαους, ένα από τα σημαντικότερα κινήματα της σύγχρονης αρχιτεκτονικής και τέχνης, με ιστορικούς δεσμούς με το Ντεσάου.
Το AfD στρέφεται εναντίον της έμφασης που έδωσαν προηγούμενες κυβερνήσεις του κρατιδίου στο Μπάουχαους και στη σύνδεσή του με τη σύγχρονη ταυτότητα της Σαξονίας-Άνχαλτ. Κατά την άποψη του κόμματος, η συγκεκριμένη σχολή απομακρύνθηκε συνειδητά από την εθνική γερμανική παράδοση.
Η θέση αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς το Μπάουχαους είχε βρεθεί και στο στόχαστρο των ναζί, οι οποίοι τελικά οδήγησαν στο κλείσιμό του το 1933.
Ο υπουργός Πολιτισμού Βόλφραμ Βάιμερ έχει δηλώσει ότι «το AfD επιτίθεται στο Μπάουχαους χρησιμοποιώντας τις ίδιες λέξεις που χρησιμοποιούσαν οι ναζί πριν από 100 χρόνια», υποστηρίζοντας ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δημοκρατικές δυνάμεις τόσο από τη συντηρητική όσο και από την αριστερή πλευρά αντιδρούν.
Ο Κις, από την πλευρά του, εκτιμά ότι η εφαρμογή της συγκεκριμένης πολιτικής κατεύθυνσης θα μπορούσε να κάνει τη Σαξονία-Άνχαλτ «φτωχότερη, τόσο υλικά όσο και πολιτιστικά».
Το «τείχος προστασίας» στην πιο δύσκολη δοκιμασία του
Το αποτέλεσμα της Κυριακής επαναφέρει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση τη συζήτηση για το κατά πόσο μπορεί να συνεχιστεί η απομόνωση του AfD από τα υπόλοιπα κόμματα.
Οι επικριτές του λεγόμενου «τείχους προστασίας» υποστηρίζουν ότι η τακτική αυτή μπορεί τελικά να έχει λειτουργήσει προς όφελος του AfD, επιτρέποντάς του να παραμένει μόνιμα στην αντιπολίτευση χωρίς να υφίσταται τη φθορά και τις ευθύνες που συνοδεύουν τη διακυβέρνηση. Παράλληλα, ο αποκλεισμός του αναγκάζει συχνά κόμματα με μεγάλες πολιτικές διαφορές να αναζητούν μεταξύ τους δύσκολους συνασπισμούς.
Για την ώρα, πάντως, η CDU και τα υπόλοιπα μεγάλα κόμματα δεν δείχνουν πρόθυμα να εγκαταλείψουν αυτή τη γραμμή.
Ο ίδιος ο Ζίγκμουντ επικαλείται το μέγεθος της εκλογικής νίκης ως επιχείρημα για την ανάληψη της εξουσίας.
«Αν αυτό το αποτέλεσμα δεν αποτελεί εντολή για να κυβερνήσουμε, τότε τι αποτελεί;» διερωτήθηκε σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα.
Ο υποψήφιος του AfD έχει καταστήσει σαφές ότι θα επιχειρήσει να συγκεντρώσει τις ψήφους που απαιτούνται για μια σταθερή πλειοψηφία, είτε μέσα από συμφωνία με άλλη κοινοβουλευτική δύναμη είτε προσελκύοντας μεμονωμένους βουλευτές.
Από το Μαγδεμβούργο στο Βερολίνο
Η σημασία της εκλογικής ανατροπής ξεπερνά τα όρια της Σαξονίας-Άνχαλτ. Το αποτέλεσμα αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τον Φρίντριχ Μερτς, καθώς η CDU κατέρρευσε στο 17%, ενώ το AfD υπερδιπλασίασε τη δύναμή του σε σχέση με τις προηγούμενες περιφερειακές εκλογές.
Η προσοχή στρέφεται πλέον και στις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις στη Γερμανία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, όπου το AfD έχει επίσης καταγράψει πολύ υψηλά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις.
Πέρα όμως από τις περιφερειακές κάλπες, το βλέμμα του κόμματος βρίσκεται ήδη στο 2029. Μόλις 13 χρόνια μετά την ίδρυσή του, το AfD φιλοδοξεί να μετατρέψει την κυριαρχία του σε τμήματα της ανατολικής Γερμανίας σε εφαλτήριο για την κατάκτηση της ομοσπονδιακής εξουσίας.
Υπό αυτή την έννοια, η μάχη που αρχίζει τώρα στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν αφορά μόνο το ποιος θα κυβερνήσει ένα κρατίδιο περίπου δύο εκατομμυρίων κατοίκων. Για το AfD, αποτελεί την πρώτη πραγματική δοκιμή του ερωτήματος εάν μια εκλογική δύναμη που επί χρόνια παρέμενε πίσω από το πολιτικό «τείχος προστασίας» μπορεί να μετατρέψει τα ποσοστά της σε εξουσία — και τη Σαξονία-Άνχαλτ σε πρότυπο για ολόκληρη τη Γερμανία.
