Ένα «καμπανάκι» για τη σχέση των παιδιών και των νέων με την ψηφιακή ενημέρωση και τα social media, αλλά και για τις συνέπειες στην ψυχική τους ισορροπία, αποτυπώνουν τα ευρήματα της έρευνας που παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο της Εθνικής Δράσης για την Προαγωγή της Υγείας Παιδιού και Οικογένειας από την Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη και τη UNICEF.
Τα στοιχεία σκιαγραφούν μια «αόρατη» ψηφιακή κρίση, με υψηλά ποσοστά doomscrolling –της συνεχούς κατανάλωσης αρνητικών ειδήσεων– και συμπεριφορές που οι ίδιοι οι νέοι αναγνωρίζουν ότι ενισχύονται από τους αλγορίθμους των πλατφορμών.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν, 3 στους 4 νέους βιώνουν το φαινόμενο του doomscrolling, ενώ το 42% συνεχίζει να σκρολάρει ακόμη κι όταν το περιεχόμενο του προκαλεί άγχος. Πάνω από τους μισούς δηλώνουν ότι η συνήθεια αυτή επιβαρύνει τη διάθεση, τον ύπνο και τη συγκέντρωσή τους, εντείνοντας το αποτύπωμα της ψηφιακής υπερφόρτωσης στην καθημερινότητα.
Κατά την τοποθέτησή της, η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη υπογράμμισε ότι «τα αποτελέσματα της έρευνας είναι πραγματικά ανησυχητικά για τη χώρα μας και για τα παιδιά μας και πρέπει να δράσουμε άμεσα. Στο μέλλον θα έχουμε πρόβλημα, όχι μόνο ψυχικής υγείας αλλά και Δημοκρατίας. Θα έχουμε πολίτες που δεν θα μπορούν να ελέγξουν αν κάτι είναι αλήθεια ή ψέμα, σωστό ή λάθος. Είναι πάρα πολύ σοβαρό. Δεν μπορούμε να στερήσουμε από μία γενιά την ευκαιρία στη σκέψη. Μιλάμε για την Ελλάδα, για τη χώρα που γέννησε τη φιλοσοφία, τη Δημοκρατία και τη σημασία της κριτικής σκέψης. Άρα, δεν είναι μόνο θέμα ψυχικής υγείας. Η υγεία, η παιδεία και η οικογένεια αποτελούν θεμελιώδεις προτεραιότητες της κυβέρνησης, και οι πολιτικές πρόληψης και προαγωγής υγείας οφείλουν να ξεκινούν από τον πυρήνα της κοινωνίας, δηλαδή την οικογένεια και το σχολείο.»
Από την πλευρά του, ο Διπλωματικός Εκπρόσωπος της UNICEF στην Ελλάδα, Ghassan Khalil, έδωσε έμφαση στο δικαίωμα των παιδιών να έχουν φωνή: «Όταν ένας έφηβος μπορεί να ζητήσει βοήθεια χωρίς φόβο ή στίγμα, όταν ένας γονέας έχει τα εργαλεία να στηρίξει καλύτερα το παιδί του, όταν ένα κορίτσι μπορεί να μιλήσει ανοιχτά και με αξιοπρέπεια για την έμμηνο ρύση – τότε κάνουμε ένα ουσιαστικό βήμα προς μια κοινωνία πιο συμπεριληπτική και πιο φιλική προς τα παιδιά».
Η «αόρατη» ψηφιακή κρίση: Doomscrolling (Κατανάλωση αρνητικών ειδήσεων)
Το κόστος στην ψυχική υγεία: 3 στους 4 νέους βιώνουν το φαινόμενο του doomscrolling, με το 42% να συνεχίζει να σκρολάρει ακόμη κι όταν το περιεχόμενο του προκαλεί άγχος. Πάνω από τους μισούς δηλώνουν ότι η συνήθεια αυτή καταστρέφει τη διάθεση, τον ύπνο και τη συγκέντρωσή τους.
Όπως δήλωσε η Ειρήνη Αγαπηδάκη, «η έρευνα καταδεικνύει πως ο εθισμός στην αρνητική ειδησεογραφία επηρεάζει άμεσα την ψυχική υγεία. Τα παιδιά παγιδεύονται μέσα σε ένα ψηφιακό περιβάλλον και ουσιαστικά εκπαιδεύουν τον εγκέφαλό τους να καταναλώνει όλο και περισσότερες αρνητικές ειδήσεις. Αυτό σημαίνει ότι ένα παιδί που είναι σήμερα δύο ετών, σε μερικά χρόνια δεν θα μπορεί να αναπτύξει την ικανότητα κριτικής σκέψης αλλά και τις βασικές δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων».
Ψηφιακός εγκλωβισμός: Το 89,2% των νέων χρησιμοποιεί τα social media καθημερινά, ενώ το 76,1% τα έχει μετατρέψει σε κύρια πηγή ενημέρωσης.
Η παγίδα του αλγορίθμου: Το 60,3% χάνει την αίσθηση του χρόνου κατά το σκρολάρισμα, ενώ το 81,3% αναγνωρίζει ότι οι αλγόριθμοι των πλατφορμών ενισχύουν εσκεμμένα αυτή τη συμπεριφορά.
Θετική Γονεϊκότητα (Πρόγραμμα Triple P)
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, εφαρμόστηκε πανελλαδικά ένα δομημένο σύστημα υποστήριξης των γονέων.
231 επαγγελματίες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας εκπαιδεύτηκαν για να καθοδηγούν τις οικογένειες.
6.513 γονείς και φροντιστές συμμετείχαν σε σεμινάρια, αποκτώντας πρακτικά εργαλεία για τις προκλήσεις της ανατροφής.
Σπάζοντας το στίγμα: Πρότυπο Κέντρο για τον Αυτοτραυματισμό
Για ένα από τα πιο ευαίσθητα και «βουβά» προβλήματα της εποχής, ιδρύθηκε το πρώτο Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για τον αυτοτραυματισμό νέων (17–24 ετών).
2.607 επαγγελματίες εκπαιδεύτηκαν στην έγκαιρη αναγνώριση και διαχείριση περιστατικών.
429 άτομα έχουν ήδη βρει διέξοδο και υποστήριξη μέσω των υπηρεσιών του Κέντρου, με δεκάδες οικογένειες να εντάσσονται σε θεραπευτικά προγράμματα.
Αξιοπρέπεια στο σχολείο: Υγιεινή της Περιόδου
Εκτεταμένη δράση έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη για ενημέρωση και εξάλειψη της περιθωριοποίησης γύρω από την έμμηνο ρύση.
Ενημερωτικές δράσεις σε 2.521 σχολεία με τη συμμετοχή 237.000 μαθητών.
Διανομή 18 εκατομμυρίων προϊόντων περιόδου, από τα οποία ωφελήθηκαν άμεσα περισσότερα από 120.000 κορίτσια σε όλη τη χώρα.
Η εκδήλωση έκλεισε με ένα αισιόδοξο μήνυμα, καθώς ανακοινώθηκαν νέες βιωματικές δράσεις ψυχικής ανθεκτικότητας μέσω της μουσικής και της δημιουργικής έκφρασης, οι οποίες έχουν ήδη ξεκινήσει σε 15 Μουσικά Σχολεία της χώρας με τη συμμετοχή 3.000 μαθητών.
Η Εθνική Δράση Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας υλοποιείται από το Υπουργείο Υγείας με την υποστήριξη της UNICEF στην Ελλάδα και χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (NextGenerationEU) μέσω του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».
