Η συχνή κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων φαίνεται να συνδέεται με σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του προστάτη, σύμφωνα με νέα αμερικανική μελέτη που φέρνει ξανά στο προσκήνιο τις πιθανές επιπτώσεις των συγκεκριμένων προϊόντων στην υγεία.
Ερευνητές από το Charles E. Schmidt College of Medicine του Florida Atlantic University ανέλυσαν στοιχεία από 17.024 άνδρες ηλικίας 18 ετών και άνω, διαπιστώνοντας ότι όσοι κατανάλωναν μεγαλύτερες ποσότητες υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων εμφάνιζαν περίπου 30% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη συγκριτικά με εκείνους που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο The American Journal of Medicine και βασίστηκε σε δεδομένα της μεγάλης αμερικανικής έρευνας National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) για την περίοδο 2003-2023.
Από τα αναψυκτικά έως τα επεξεργασμένα κρέατα
Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα αποτελούν βιομηχανικά παρασκευασμένα προϊόντα που συνήθως περιέχουν επεξεργασμένα λίπη και έλαια, σάκχαρα, άμυλο, αλάτι και διάφορα πρόσθετα που χρησιμοποιούνται για τη γεύση, την υφή, το χρώμα ή την παράταση της διάρκειας ζωής τους. Στην κατηγορία αυτή μπορούν να εντάσσονται, μεταξύ άλλων, αναψυκτικά, συσκευασμένα δημητριακά και σνακ, καθώς και επεξεργασμένα κρέατα.
Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα καταλαμβάνουν πλέον μεγάλο μέρος της σύγχρονης διατροφής. Στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα αντιστοιχούν σχεδόν στο 60% της συνολικής ενεργειακής πρόσληψης των ενηλίκων και στο 70% των παιδιών.
Για τη νέα μελέτη, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν δύο ανακλήσεις διατροφής 24ώρου, ώστε να υπολογίσουν το ποσοστό των ημερήσιων θερμίδων κάθε συμμετέχοντα που προερχόταν από υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα. Στη συνέχεια, με βάση το διεθνώς χρησιμοποιούμενο σύστημα ταξινόμησης NOVA, χώρισαν τους άνδρες σε τέσσερις ομάδες: από εκείνους που λάμβαναν λιγότερο από περίπου 20% των θερμίδων τους από υπερ-επεξεργασμένα προϊόντα έως εκείνους στους οποίους το αντίστοιχο ποσοστό ξεπερνούσε το 44%.
Έως 31% μεγαλύτερος κίνδυνος
Τα αποτελέσματα έδειξαν σαφή συσχέτιση. Οι άνδρες στις τρεις ομάδες με την υψηλότερη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων είχαν 29% μεγαλύτερο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη σε σύγκριση με όσους βρίσκονταν στην ομάδα της χαμηλότερης κατανάλωσης. Στις δύο ομάδες με τη μεγαλύτερη πρόσληψη, η αύξηση του κινδύνου έφτανε περίπου στο 30%.
Ακόμη και όταν οι ερευνητές συνυπολόγισαν παράγοντες όπως η ηλικία, η φυλή και η εθνικότητα, το κάπνισμα και η οικονομική κατάσταση, η συσχέτιση παρέμεινε στατιστικά σημαντική, με τον αυξημένο κίνδυνο να κυμαίνεται από 24% έως 31%.
Στους άνδρες με την απολύτως υψηλότερη κατανάλωση καταγράφηκε πιθανή αύξηση του κινδύνου κατά 34%. Ωστόσο, το συγκεκριμένο αποτέλεσμα δεν έφτασε σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας, κάτι που οι ερευνητές εκτιμούν ότι ενδεχομένως σχετίζεται με τον μικρότερο αριθμό περιστατικών καρκίνου του προστάτη στη συγκεκριμένη ομάδα.
«Μεταξύ των ενηλίκων ανδρών αυτού του αντιπροσωπευτικού δείγματος του αμερικανικού πληθυσμού, όσοι κατανάλωναν μεγαλύτερες ποσότητες υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων παρουσίαζαν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο επακόλουθης ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη», επισημαίνει ο επικεφαλής συγγραφέας Charles H. Hennekens, καθηγητής Ιατρικής και Προληπτικής Ιατρικής στο Florida Atlantic University. Ο ίδιος τονίζει, ωστόσο, την ανάγκη για μεγαλύτερες μελέτες παρατήρησης αλλά και τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές, ώστε να διερευνηθεί περαιτέρω η συγκεκριμένη υπόθεση.
Γιατί ενοχοποιούνται τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα
Τα νέα ευρήματα έρχονται να προστεθούν σε ένα ολοένα μεγαλύτερο σώμα ερευνητικών δεδομένων που συνδέει την υψηλή κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων με δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία. Προηγούμενες μελέτες έχουν συσχετίσει την υψηλή πρόσληψή τους με υπερβάλλον βάρος και παχυσαρκία, μεταβολικές διαταραχές, αυξημένους δείκτες φλεγμονής, καρδιαγγειακές παθήσεις και πρόωρο θάνατο.
Σε ό,τι αφορά τον καρκίνο, οι επιστήμονες εξετάζουν διάφορους πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς. Μεταξύ αυτών είναι η διαταραχή του μεταβολισμού, η χρόνια φλεγμονή, το οξειδωτικό στρες και οι μεταβολές στο μικροβίωμα του εντέρου. Οι μηχανισμοί αυτοί προσφέρουν πιθανές βιολογικές εξηγήσεις, δεν αποδεικνύουν όμως από μόνοι τους ότι τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα αποτελούν την αιτία του αυξημένου κινδύνου που παρατηρήθηκε.
Ένας καρκίνος που αφορά εκατομμύρια άνδρες
Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί μία από τις σημαντικότερες απειλές για την υγεία των ανδρών διεθνώς. Σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), σχεδόν 1,5 εκατομμύριο άνδρες διαγνώστηκαν με τη νόσο παγκοσμίως το 2022 και σχεδόν 400.000 έχασαν τη ζωή τους. Στις ΗΠΑ είναι ο συχνότερα διαγνωσμένος καρκίνος στους άνδρες και η δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο μετά τον καρκίνο του πνεύμονα.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μείωση της κατανάλωσης υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων δεν αποτελεί πάντοτε απλή υπόθεση, καθώς τα προϊόντα αυτά είναι φθηνά, εύκολα διαθέσιμα και βαθιά ενσωματωμένα στις σύγχρονες διατροφικές συνήθειες.
Γι’ αυτό και η λύση, όπως υπογραμμίζουν, δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στην ατομική ευθύνη. Χρειάζονται παράλληλα παρεμβάσεις που θα διευκολύνουν την πρόσβαση των πολιτών σε θρεπτικά και ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα.
Η νέα μελέτη δεν αποδεικνύει ότι ένα συγκεκριμένο τρόφιμο προκαλεί καρκίνο του προστάτη. Προσθέτει, όμως, ακόμη ένα στοιχείο στην επιστημονική συζήτηση γύρω από την υψηλή κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων προϊόντων και ενισχύει την αξία μιας διατροφής που βασίζεται περισσότερο σε φρέσκα ή ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα.
