Για δεκαετίες, το κάπνισμα θεωρείται -και δικαίως- ένας από τους μεγαλύτερους εχθρούς της δημόσιας υγείας. Ωστόσο, νεότερα επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύουν έναν ακόμη πιο ύπουλο κίνδυνο, ο οποίος επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως: την κακή σωματική κατάσταση.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open, ένα από τα πλέον έγκυρα ιατρικά περιοδικά διεθνώς, η πολύ κακή καρδιοαναπνευστική ικανότητα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο θανάτου έως και πέντε φορές περισσότερο σε σύγκριση με το κάπνισμα. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στην Κλινική του Κλίβελαντ και βασίστηκε σε δεδομένα 122.007 ενηλίκων που υποβλήθηκαν σε τεστ κοπώσεως.
Τα ευρήματα ήταν αποκαλυπτικά: άτομα με εξαιρετικά χαμηλή φυσική κατάσταση παρουσίαζαν 5,04 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο θνησιμότητας σε σύγκριση με εκείνους που είχαν «ελίτ» επίπεδα φυσικής κατάστασης. Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν τη χαμηλή καρδιοαναπνευστική ικανότητα ως παράγοντα κινδύνου «εξίσου ισχυρό ή και ισχυρότερο από το κάπνισμα».
Σε αντίθεση με το κάπνισμα, του οποίου οι επιπτώσεις είναι ευρέως αναγνωρισμένες, η κακή φυσική κατάσταση συχνά υποτιμάται και θεωρείται φυσιολογικό επακόλουθο του σύγχρονου τρόπου ζωής. Η πολύωρη καθιστική εργασία, η έλλειψη άσκησης και η περιορισμένη κίνηση στην καθημερινότητα έχουν οδηγήσει σε αυτό που οι ειδικοί περιγράφουν ως «σιωπηλή πανδημία».
Παρόμοια συμπεράσματα επιβεβαιώνει και ανασκόπηση 199 μελετών, που δημοσιεύθηκε στο British Journal of Sports Medicine και αφορούσε περισσότερα από 20 εκατομμύρια άτομα. Η καρδιοαναπνευστική φυσική κατάσταση αναδείχθηκε ως ένας από τους πιο σταθερούς και αξιόπιστους δείκτες υγείας και μακροζωίας.
Οι ειδικοί της ιατρικής της άσκησης επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει «υπερβολικά υψηλό» επίπεδο φυσικής κατάστασης και ότι ακόμη και μικρές βελτιώσεις μπορούν να έχουν σημαντικό όφελος. Απλές παρεμβάσεις, όπως το γρήγορο περπάτημα, το ανέβασμα σκάλας, η τακτική ενδυνάμωση και η αποφυγή παρατεταμένης καθιστικής ζωής, αρκούν για να μειώσουν αισθητά τον κίνδυνο.
Το μήνυμα των επιστημόνων είναι σαφές: η άσκηση δεν είναι πολυτέλεια, αλλά βασικό εργαλείο πρόληψης. Και, σε όρους επιβίωσης, μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο καθοριστική από τη διακοπή του καπνίσματος.
