Τον Ιούνιο του 2016, στην Άγκυρα, λίγο µετά το αποτυχηµένο πραξικόπηµα κατά του Ταγίπ Ερντογάν, υπογράφηκε ένας νόµος µε στόχο την ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στο εξωτερικό µέσω της δηµιουργίας του Ιδρύµατος Maarif. Αποτελεί τον µοναδικό επίσηµο φορέα, σε συνεργασία µε το υπουργείο Παιδείας της Τουρκίας, που έχει εξουσιοδοτηθεί να ιδρύει και να λειτουργεί εκπαιδευτικά ιδρύµατα, από προσχολική αγωγή έως πανεπιστήµια, στο εξωτερικό.
Το τουρκικό κράτος στην πραγµατικότητα δεν ίδρυε απλώς έναν ακόµη εκπαιδευτικό φορέα. Έθετε τις βάσεις για µια επιχείρηση ήπιας ισχύος και ιδεολογικής διείσδυσης στις µουσουλµανικές κοινότητες της ∆ύσης και ειδικότερα της Ευρώπης. Σύµφωνα µε αποκαλυπτική έκθεση της βελγικής οργάνωσης δικαιωµάτων «Solidarity with OTHERS», η οποία είδε το φως της δηµοσιότητας µέσω του ειδησεογραφικού δικτύου Visegrad 24, η Τουρκία έχει διοχετεύσει σχεδόν 1 δισεκατοµµύριο δολάρια για τη δηµιουργία ενός ισλαµικού δικτύου µε τον χαρακτήρα εκπαιδευτικών προγραµµάτων. Πίσω από αυτά κρύβεται µια καλά συντονισµένη στρατηγική εξαγωγής του πολιτικού Ισλάµ και επιβολής ιδεολογικής κηδεµονίας της Τουρκίας στη µουσουλµανική διασπορά και γενικότερα στην Ευρώπη.
Eκατοντάδες εκπαιδευτικά ιδρύµατα παγκοσµίως
Μέχρι το 2016 η τουρκική εκπαίδευση στο εξωτερικό ελεγχόταν από το κίνηµα του Φετουλάχ Γκιουλέν (FETÖ). Σήµερα, µέσω του Maarif ελέγχεται πλήρως από την τουρκική προεδρία και διαχειρίζεται εκατοντάδες εκπαιδευτικά ιδρύµατα παγκοσµίως. Στόχος είναι η διάπλαση µιας νέας γενιάς µουσουλµάνων οι οποίοι θα διακατέχονται από τις αξίες του τουρκικού θρησκευτικού φονταµενταλισµού. Και αν το Maarif αποτελεί την αιχµή του δόρατος, η Diyanet, η Κρατική Υπηρεσία Θρησκευτικών Υποθέσεων, είναι ο κορµός.
Με προϋπολογισµό που ξεπερνά συχνά πολλών άλλων υπουργείων, η Diyanet έχει απλωθεί σε ολόκληρη τη ∆υτική Ευρώπη. Στη Γερµανία, η θυγατρική της οργάνωση, DITIB, διαχειρίζεται περισσότερα από 900 τζαµιά. Παρόµοια δίκτυα λειτουργούν στο Βέλγιο, την Ολλανδία, τη Γαλλία και την Αυστρία. Οι ιµάµηδες που στελεχώνουν αυτά τα τζαµιά δεν επιλέγονται από τις τοπικές κοινότητες. Είναι δηµόσιοι υπάλληλοι του τουρκικού κράτους, µισθοδοτούνται απευθείας από την Άγκυρα, αποσπώνται για λίγα χρόνια στην Ευρώπη, συχνά χωρίς καν να γνωρίζουν τη γλώσσα της χώρας υποδοχής, και µεταφέρουν αυτούσια τη γραµµή του κυβερνώντος κόµµατος AKP. Ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν επανειληµµένα κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου. Σε αρκετές περιπτώσεις, µε πιο χαρακτηριστική αυτή της Γερµανίας το 2017, αποκαλύφθηκε ότι ορισµένοι από αυτούς τους ιµάµηδες λειτουργούσαν ως πληροφοριοδότες των τουρκικών µυστικών υπηρεσιών (MIT), συγκεντρώνοντας στοιχεία για αντικαθεστωτικούς Τούρκους πολίτες, Κούρδους ακτιβιστές και υποστηρικτές του Γκιουλέν που ζουν στην Ευρώπη.
Αντιδράσεις
Το γεγονός ότι η Τουρκία χρησιµοποιεί τη θρησκεία και την εκπαίδευση ως εργαλεία γεωπολιτικής επέκτασης έχει προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Στη Γαλλία ψηφίστηκε νόµος περιορίζοντας την αυτονοµία αυτών των ισλαµικών κέντρων και µε στόχο τον τερµατισµό του προγράµµατος των εισαγόµενων ιµάµηδων. Η Αυστρία έκλεισε τζαµιά που κρίθηκαν επικίνδυνα για τη δηµόσια ασφάλεια και απαγόρευσε τη χρηµατοδότηση θρησκευτικών οργανώσεων από το εξωτερικό, ενώ στη Γερµανία άρχισαν προγράµµατα εκπαίδευσης ιµάµηδων σε γερµανικά πανεπιστήµια, προκειµένου να διακοπεί η είσοδος ιµάµηδων από την Τουρκία.
Σε αντίθεση µε άλλες χώρες των Βαλκανίων, όπως η Βόρεια Μακεδονία, η Αλβανία και το Κοσσυφοπέδιο, όπου το τουρκικό Ίδρυµα Maarif έχει ιδρύσει ιδιωτικά σχολεία και πανεπιστήµια, στην Ελλάδα δεν διαθέτει άδεια λειτουργίας σχολείων, καθώς η ελληνική νοµοθεσία και η Συνθήκη της Λωζάννης διέπουν αυστηρά το πλαίσιο της µειονοτικής εκπαίδευσης.
